Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Muzeum Wojska Polskiego gromadzi i opracowuje ponad 350 tys. eksponatów - w głównej mierze militariów, ale także dzieł sztuki i pamiątek po postaciach ważnych dla historii Polski i świata. Są to zabytki opowiadające przede wszystkim o dziejach Polski, które zostały ukazane na przestrzeni tysiąca lat istnienia naszego Państwa – od czasów pierwszych Piastów i chrztu Mieszka I aż po współczesność i przystąpienie Polski do NATO.

W myśl dekretu Naczelnika Państwa marszałka Józefa Piłsudskiego z 22 kwietnia 1920 r. Muzeum Wojska powołane zostało jako „świątynia sławy i skarbnica nieśmiertelnego ducha rycerskiego”. Pierwszym dyrektorem został płk Bronisław Gembarzewski, artysta-malarz, historyk wojskowości a także dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie. Muzeum Wojska Polskiego obchodzi w tym roku 105. urodziny i jest jednym z największych muzeów w Polsce. Posiada także jedną z bardziej imponujących kolekcji militariów w Europie, w tym pojazdów pancernych, nierzadko egzemplarzy unikatowych na skalę światową.

Od 1933 r. Muzeum Wojska Polskiego mieściło się w gmachu przy Al. Jerozolimskich 3 w Warszawie. W 2023 r. oficjalnie zamknięto podwoje starej siedziby MWP i rozpoczęto jedno z największych logistycznych przedsięwzięć muzealnych w Polsce – przeprowadzkę dziesiątek tys. zabytków do nowo wybudowanej siedziby w Cytadeli Warszawskiej. W sierpniu 2023 r. odbyło się uroczyste otwarcie nowego pawilonu wystawowego w warszawskiej Cytadeli, gdzie zaprezentowano publiczności wystawę inauguracyjną pt. „1000 lat chwały oręża polskiego”. Goście Muzeum mogą na niej zobaczyć wybór 3,5 tys. najcenniejszych eksponatów z kolekcji Muzeum przeprowadzających widza przez dzieje oręża od czasów średniowiecza aż po zakończenie II wojny światowej. Przenosiny pozostałych zbiorów i budowa nowych ekspozycji zaplanowana została na najbliższe lata i jest obecnie realizowana.

Jednymi z najcenniejszych obiektów w kolekcji Muzeum, które można oglądać na wystawie są bez wątpienia:

Szyszak wielkopolski – złocony i posrebrzany hełm odkryty w 1919 r. na terenie Wielkopolski, datowany na X-XI w., co wiąże go chronologicznie z początkami polskiej państwowości. Ze względu na technikę i materiały z jakich powstał, świadczyć może o wysokim statusie społecznym właściciela hełmu – być może członka drużyny książęcej. Szyszak stał się ikoną – jego wzór był powielany w różnych produkcjach filmowych i licznych rekonstrukcjach historycznych, do dzisiaj cieszy się wielkim zainteresowaniem badaczy i historyków.

Relikwiarz komtura elbląskiego Thiele von Lorich’a – wykonany ze złoconego srebra dyptyk zdobyty przez polskich rycerzy w wyniku zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem w 1410 r. Precjozum przekazał król Władysław Jagiełło jako wotum dla katedry gnieźnieńskiej. Relikwiarz przypomina otwartą księgę, której dwa skrzydła od strony zewnętrznej ozdobione są grawerowanymi scenami, a od wewnątrz zawierają pełnoplastyczne sceny figuralne i przegródki na relikwie. Jest to cenny przykład rzemiosła artystycznego w stylu gotyckim i jeden z najcenniejszych obiektów w kolekcji Muzeum.

Kolekcja zbroi bojowych, turniejowych i paradnych oraz broni palnej z XVI i XVII w. prezentująca potęgę polskiego rycerstwa czasów ostatnich Jagiellonów. Świadczy także o niezwykłym wkładzie w rozwój europejskiej nowoczesnej wojskowości, podkreślonym licznymi zwycięstwami polskiego oręża czasów Pierwszej Rzeczypospolitej. Kunszt europejskiego płatnerstwa reprezentuje uzbrojenie będące własnością czy to hetmanów czy też monarchów. Przykładem jest wyjątkowy złocony hełm hetmana Jana Amora Tarnowskiego z repusowanymi i grawerowanymi scenami wojennymi i obozowymi z historii starożytnej i biblijnej. Do kategorii najcięższej zbroi w kolekcji Muzeum zaliczyć można tę należącą do hetmana Krzysztofa Radziwiłła Pioruna ważącą aż 47 kg! Do unikatów należy zaliczyć również jeden z trzech zachowanych na świecie egzemplarzy z serii zbroi do turnieju pieszego zamówionych dla księcia saskiego Chrystiana I ze słynnej pracowni płatnerskiej Antona Peffenhausera.

Poza licznymi przykładami militariów, na podstawie których śledzić można rozwój wojskowości i polskiej myśli technicznej, Muzeum prezentuje także barwę wojskową i liczne osobiste pamiątki po bohaterach naszej historii. Są to sztandary, płomienie, mundury, siodła a także odznaki pamiątkowe czy ordery wśród, których najcenniejsze jak order Orła Białego i order Virtuti Militari należały do takich słynnych postaci jak: książę Józef Poniatowski, gen. Jan Henryk Dąbrowski, Józef Wybicki, czy marszałek Józef Piłsudski.

MWP posiada również bogatą kolekcję obrazów. Są to liczne portrety oficerów, wielkoformatowe malarstwo batalistyczne, a nawet nie kojarzone z militariami przykłady martwej natury. W kolekcji Muzeum znajdują się dzieła wielkich mistrzów polskiego malarstwa takie jak: Bitwa pod Grunwaldem i Bitwa pod Kircholmem Wojciecha Kossaka, Bitwa pod Stoczkiem Jana Rosena, Tryptyk Bitwa pod Chocimiem Stanisława Batowskiego czy słynna Odsiecz Wiedeńska Józefa Brandta.

Muzeum posiada w zbiorach bogatą kolekcję uzbrojenia średniowiecznego i nowożytnego. Dużą część zbiorów stanowią zabytki XIX i XX-wieczne. Uwagę zwraca także przekrojowa kolekcja uzbrojenia orientalnego z takich krajów jak np. Turcja, Persja, Indie, Chiny, Malezja, Japonia, Australia a nawet wyspy Pacyfiku.

Wielką popularnością cieszy się bogata kolekcja pojazdów w tym: czołgi, samochody, armaty, śmigłowce i samoloty. Gratką są m.in. pojazdy pancerne używane przez Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie takie jak działo samobieżne Sexton czy czołg. Sherman w rzadkiej kanadyjskiej wersji Grizzly. W kolekcji MWP znajdują się także unikalne na skalę światową pojazdy używane przez Wojsko Polskie przed II Wojną światową. Są to zarówno czołgi jak i samochody pancerne. Stanowią przykład myśli technicznej i innowacji odrodzonego w 1918 r. polskiego Państwa. Ciekawym przykładem jest m.in. samochód pancerny Ford GP skonstruowany na podwoziu słynnego Forda T. Inną ciekawostką jest samochód pancerny „Kubuś“ przerobiony z ciężarówki marki chevrolet, którego używali Powstańcy Warszawscy w 1944 r.

Muzeum Wojska Polskiego poza siedzibą główną posiada także oddziały: Muzeum Katyńskie – oddział martyrologiczny MWP. Zlokalizowane tuż obok siedziby głównej w zabytkowych kazamatach Cytadeli Warszawskiej, Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej znajdujące się na ul. Powsińskiej 13 w Forcie Czerniakowskim w Warszawie, oraz Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu.

Misją naszego Muzeum jest gromadzenie, konserwowanie i przechowywanie dla przyszłych pokoleń wszelkich pamiątek związanych z Wojskiem Polskim, jego tradycją, barwą, bronią. Edukacja patriotyczna społeczeństwa i kultywowanie pamięci wielkich zwycięstw oraz chwały polskiego oręża.